نوشته‌ها
لیست نوشته ها
جستجو

پنج‌شنبه - ۲۴ آذر ۱۳۹۰

تعطیلی از دست رفتهتعطیلی از دست رفته

بیلی وایلدر و چارلز براکت/ ترجمه‌ی مجید مصطفوی

نشر نیلا/ چاپ اول/ ۱۳۸۵

«بیلی وایلدر» در سال‌هایی که می‌نوشت و فیلم می‌ساخت پای ثابت اسکار بود؛ بارها و بارها نام‌زد دریافت این جایزه در زمینه‌های نویسنده‌گی، کارگردانی، و تهیه‌کننده‌گی شد و دفعاتی که خودش یا عوامل فیلم‌های‌اش جایزه را زیر بغل زدند و به خانه بردند هم کم نبود. اگر سلیقه‌ی اعضای آکادمی را معیار قرار دهیم، «تعطیلی از دست رفته» (۱۹۴۵) از موفق‌ترین فیلم‌های وایلدر است. این فیلم، پس از ناکامی فیلم دیدنی «غرامت مضاعف» (۱۹۴۴) در جلب نظر داوران، موفقیتی عظیم به هم‌راه آورد. با آن‌که با معیارهای آن زمان هالیوود فیلمی بیش از اندازه تلخ و نومیدانه بود، جسارت و هنرمندی بیلی وایلدر اعضای آکادمی را قانع کرد که اسکار به‌ترین فیلم، به‌ترین فیلم‌نامه و به‌ترین کارگردانی را به او بدهند و «ری میلاند،» بازی‌گر اصلی فیلم، را هم به‌عنوان به‌ترین بازی‌گر نقش اول انتخاب کنند.

«تعطیلی از دست رفته» از تلخ‌ترین فیلم‌های وایلدر است، و شاید هم تلخ‌ترین آن‌ها. از کنش‌محوری و طنزپردازی‌ها و ماجراجویی‌های دیگر آثار او عاری‌ست و می‌توان آن‌را ایستاترین و فلسفی‌ترین فیلم بین آثار شاخص وایلدر نام‌ گذاشت. به هم‌این دلیل، فیلم‌نامه‌ی آن هم کاملن می‌تواند حال و هوای اثر را بازنمایی کند و مستقل از فیلم قابل دریافت است. ضمن این‌که نباید فراموش کرد وایلدر توضیحات صحنه‌ها را، هم‌چون یک رمان‌نویس چیره‌دست، ظریف و ریزبینانه می‌نویسد و هویت و جنبه‌ی لذت‌بخشی فیلم‌نامه‌های‌اش دوشادوش خود فیلم‌ها قرار می‌گیرد. هرچند «تعطیلی از دست رفته» از اسکرین‌پلی‌های اقتباسی وایلدر و «چارلز براکت» است اما روح وایلدری در آن دمیده شده و خلاقیت او را چاشنی دارد. وایلدر و براکت «تعطیلی از دست رفته» را بر اساس رمانی به هم‌این نام اثر نویسنده‌ی الکلی «چارلز ر. جکسن» نوشتند، اما در بسیاری موارد خطوط داستان را تغییر دادند و به شکلی که خود می‌پسندیدند، و مطلوب سینمای آن روز بود، درآوردند.

ماجرای «تعطیلی از دست رفته» طی پنج روز اتفاق می‌افتد و داستان یک نویسنده‌ی جوان ناکام به نام «دان برنم» را روایت می‌کند. دان دائم‌الخمری‌ست که نوشیدن را فقط در سه موقعیت متوقف می‌کند: وقتی پولی برای خرید مشروب ندارد، وقتی جایی گیر افتاده (مثلن، بیمارستان الکلی‌ها،) و هنگامی که خواب است.

زنده‌گی دان با زنده‌گی دو نفر دیگر پیوند خورده است: برادرش «ویک،» و نام‌زدش «هلن.» برادر او یک قهرمان اخلاق به معنای واقعی کلمه است: مردی فداکار که احتیاجات مالی دان ِ بی‌کار و می‌گسار را فراهم می‌کند و در عین حال با تمام وجود در تلاش است او را از بند الکل برهاند. هلن نیز مسیح ایثار و از خود گذشته‌گی‌ست. او، به‌رغم همه‌ی ضعف‌های شخصیتی دان، سه سال عاشق او مانده و قصد دارد به او کمک کند.

سرتاسر فیلم و فیلم‌نامه شرح درد و رنج دان و تقلای او با دیو می‌خواره‌گی‌ست. به‌قول وایلدر دیگر «درواقع، دان نه فقط طعم مشروب را دوست ندارد، بل‌که از آن بدش هم می‌آید» اما «درست مثل آدم یک‌پایی‌ست که از دیدن چوب‌های زیر بغل‌اش متنفر است اما برای راه‌رفتن به آن‌ها احتاج دارد.» پلات مرد الکلی حتا در دوران خود وایلدر هم پلاتی دست‌مالی‌شده و کسالت‌آور بود و به‌ساده‌گی می‌توانست یک فیلم ابلهانه و مضحک باشد که بالماسکه‌ای از تعالیم اخلاقی‌ست. هنر وایلدر آن‌جاست که این مضمون دست‌مالی‌شده را به کمک یک فیلم‌نامه‌ی درخشان، فضاسازی‌های فوق‌العاده، و گرفتن بازی‌هایی بی‌نقص از بازی‌گران به اثری دیدنی، شاخص، و تاثیرگذار بدل می‌کند، اثری که جنبه‌های اخلاقی آن به‌هیچ‌وجه توی ذوق نمی‌زند.

«تعطیلی از دست رفته» آن‌قدر هنرمندانه و دقیق وضعیت دراماتیک کاراکتر الکلی فیلم را تصویر می‌کند که سمپاتی مخاطب را به این ضدقهرمان برمی‌انگیزد؛ این‌جاست که «دان» به یک قربانی بدل می‌شود و نه یک گناه‌کار. وضعیتی که دان در آن قرار گرفته نمادی‌ست از وضعیت ویران‌کننده‌ و غیر قابل گریزی که انسان‌های فراوانی گرفتار آن‌اند. مخاطب هم‌گام با دان زجر می‌کشد و عجز و ناتوانی او در مقابله با این شرایط را درک می‌کند. حس و حال فیلم و فیلم‌نامه به‌شدت تکان‌دهنده و بدبینانه است؛ هرچند که با یک هپی‌اند قراردادی، به اقتضای وضعیت آن زمان هالیوود، فرجام می‌یابد اما کاملن مشخص است که این فقط یک رویای شیرین است. هلن موفق می‌شود دان را از اندیشه‌ی خودکشی بیرون بیاورد و او را دوباره با رویای نوشتن و یک زنده‌گی آبرومندانه سرپا کند، اما سابقه‌ی دان پیشی‌بینی این‌که این اتفاق سرابی بیش نیست را آسان می‌کند؛ دان دوباره باده‌نوشی و سیاه‌مستی را شروع خواهد کرد، حتا اگر شروع مساوی با پایان باشد.

دان برنم یکی از میلیون‌ها انسان زخم خورده است که در تلاش برای فرار از رنج به فراموشی‌آوری الکل روی آورده است. از آن‌جا که اغلب مخاطبان آثار هنری‌ شوربختی را با گوشت و پوست احساس کرده‌اند، با لذتی مازوخیستی، خود را در آینه‌ی استیصال و فلاکت او می‌بینند و با او هم‌ذات‌پنداری می‌کنند؛ این است که «تعطیلی از دست رفته،» با همه‌ی سیاهی و بدبینی‌اش اثری‌ست که واقعیت دردناک و مصیبت‌بار زنده‌گی مدرن را مقابل دیده‌گان ما قرار می‌دهد و با آن‌که موضوعی نفرت‌برانگیز دارد دوست‌داشتنی‌ست.

از بیلی وایلدر در کتابلاگ:

-         غرامت مضاعف


امکانات: Next Blog Previous Blog Blog Comments - 0 Print Blog Send To Friend Add Blog To Favorite
http://www.ketablog.ir/blogs/blog.php?code=142
ثبت نظر
برای ثبت نظر جدید در ارتباط با نوشته فرم زیر را کامل کنید.
وارد کردن مواردی که با علامت v مشخص شده‌اند الزامی است.
نام: v
Chage Language
پست الکترونیک:
سایت اینترنت:
نظر شما: v
 :artist:  :biggrin:  :bowl:  :cry:  :dizzy:  :mad:  :nono:  :pirate:  :sad:  :shocked:  :sick:  :smile:  :tongue:  :uhh:  :wacko:  :wink:  :yinyang:

نظر خصوصی
در صورت انتخاب این گزینه، نظر بصورت خصوصی ثبت خواهد شد و فقط توسط مدیر سایت قابل مشاهده خواهد بود.
تاییدیه: v
برای تایید اطلاعات فرم متن داخل تصویر را مجددا وارد نمایید.

 
نوشته‌های مرتبط

RSS 2.0

javied1364@gmail.com

امکانات
خبرنامه سایت
گزارش‌ها
مطالب سایت
نوشته ها: ۲۸۰
نظرات: ۹۸۳
دنبالکها: ۰
مشاهده صفحات
تعداد کل: ۲۶۲۸۲۷۹ صفحه
مشاهده امروز: ۳۷۹ صفحه
بیشترین مشاهده:
جمعه - ۴ فروردین ۱۳۹۶
تعداد: ۲۶۶۷۴ صفحه
بازدید همزمان
در حال حاضر: ۳ نفر
بیشترین بازدید همزمان:
چهارشنبه - ۱۷ شهریور ۱۳۹۵
تعداد: ۳۶۱ نفر
مراجعه به: