نوشته‌ها
لیست نوشته ها
جستجو

چهارشنبه - ۱۸ آبان ۱۳۹۰

یک جای امنیک جای امن

مرجان شیرمحمدی

نشر مرکز/ چاپ اول/ ۱۳۸۳

از بین همه‌ی سینماگران ایرانی که دست به قلم برده‌اند و داستان‌نویسی را آزموده‌اند، احتمالن «مرجان شیرمحمدی» از همه موفق‌تر بوده است. او خیلی پیش از آن‌که چاپ‌کردن خزعبلات بازی‌گرها به اسم داستان «مد» شود و نوعی پز روشن‌فکری به حساب بیاید، مجموعه‌داستان «بعد از آن شب» را منتشر کرد. این کتاب عنوان «به‌ترین مجموعه‌داستان اول» سال ۱۳۸۰ جایزه‌ی «هوشنگ گلشیری» را از آن خود کرد و نشان داد که شیرمحمدی نویسنده‌ای آموخته، جدی،‌ و حرفه‌ای‌ست و صرفن از روی تفنن نمی‌نویسد. در سال‌های دهه‌ی هشتاد دو کتاب دیگر از خانم بازی‌گر به بازار آمد و روی این نظر صحه گذاشت: ابتدا «یک جای امن» و سپس «این یک فصل دیگر است.»

«یک جای امن» مجموعه‌ای‌ست شامل هفت داستان کوتاه: «خواستگاری،» «مهمان،» «توکا،» «کاروان‌سرا،» «زیرزمین،» «کافه،» و «یک جای امن.» در مقام مقایسه، البته این داستان‌ها به پای داستان‌های خواندنی و به‌یادماندنی «بعد از آن شب،» با آن پلات‌های درخشان‌شان، نمی‌رسند اما در عین «معمولی» بودن جذاب‌اند.

ساده‌گی و صمیمیت خاصی در نوشته‌های مرجان شیرمحمدی هست که نمی‌توان آن‌را در قالب اصطلاحات قلنبه‌سلنبه‌ی تئوری‌های ادبی ریخت. روح و فضای خاص داستان‌ها از تصنع به دور است و ماجراها به قدری روان و خودمانی ـ نه به معنای مبتذل‌ آن ـ روایت می‌شوند که لاجرم بر دل می‌نشینند و احساس رضایت و لذت برمی‌انگیزند.

«یک جای امن» از آن مجموعه‌داستان‌هایی‌ست که هر داستان‌اش مستقل و کاملن مجزا از باقی هم‌نشینان‌اش است. «خواستگاری» روایتی‌ست از تردید یک مرد برای ازدواج با دختری زشت و لاغر، که به‌‌زودی با یک اتفاق غیرقابل‌پیش‌بینی ـ به‌قول نویسنده: «بی‌حیثیت‌شدن» دختر ـ جنبه‌ای به‌کلی متفاوت می‌یابد. «مهمان» درباره‌ی یک شب‌نشینی‌ست که در پس ظاهر خوش‌آیند آن و لب‌خندهای میهمانان و میزبانان اندیشه‌های متفاوتی جریان دارد. «توکا» ماجرایی‌ست در رابطه با زوجی جوان که در خانه‌ی اعیانی یک هنرمند سرای‌دار هستند و ناباروری زن زنده‌گی آرام و خوب‌شان را از این رو به آن رو می‌کند. «کاروان‌سرا» در پس تصویرکردن فیلم‌برداری یک سکانس در محله‌ای حاشیه‌ای کراهت و بی‌رحمی فقر را پیش چشم می‌گذارد. «زیرزمین» کنج‌کاوی یک نوجوان را محملی برای نگاهی از گوشه‌ی چشم به بخشی از تاریخ قرار می‌دهد، و «کافه» داستانی‌ست از عشق. در خود داستان «یک جای امن» هم در ضمن تک‌گویی یک راوی نه‌چندان قابل اعتماد ماجرایی از یک رابطه‌ی نافرجام که به مرگ زن و مرد و بی‌کس ماندن کودک‌شان انجامیده بازگو می‌شود.

هنر نویسنده آن‌جاست که معمولن از ورای اتفاقات روزمره و عادی که در داستان‌های‌اش به تصویر می‌کشد توجه خواننده را به تم‌ها و موضوعات دیگری جلب می‌کند. در یک جمع‌بندی کلی، داستان‌های «یک جای امن» بر احساسات متناقض و گوناگون انسانی متمرکزند، از عشق و تردید و خشم گرفته تا دورویی و کنج‌کاوی و منفعت‌طلبی.

شیرمحمدی، بر پایه‌ی پیشینه‌ی سینمایی‌اش، بیش‌تر بر تصویر تکیه دارد تا بر انتزاع، و هم‌این دید عینی و دوربین‌وار باعث می‌شود که مخاطب خیلی راحت کاراکترها و لوکیشن‌های داستان‌ها را در ذهن بازنمایی کند. او هم‌چون‌این به خوبی دریافته که آن‌چه توجه و علاقه‌ی مخاطب را جذب می‌کند هنوز هم کشمکش و تعلیق است و هرگز از این عنصر داستانی غافل نمی‌شود. اگر این دو المان را در کنار نثر شسته‌رفته‌ی داستان‌ها بگذاریم، می‌توانیم بگوییم آن‌چه بیش از همه برای مرجان شیرمحمدی اهمیت دارد داستان‌گویی و روایت‌گری‌ست. شیرمحمدی به جای تلاش‌های ساختارشکنانه‌ی فرمی و زبانی ترجیح می‌دهد به شیوه‌های کلاسیک داستان کوتاه وفادار بماند. بنابراین، اغلب داستان‌های‌ او شاید در نظر منتقدان حرفه‌ای برجسته و خاص نباشند؛ با این حال،‌ به مذاق عامه‌ی کتاب‌خوان خوش می‌آیند.

گمان می‌کنم کم‌کم باید مرجان شیرمحمدی را نه «بازی‌گر نویسنده» که «نویسنده‌ی بازی‌گر» بخوانیم!

امکانات: Next Blog Previous Blog Blog Comments - 0 Print Blog Send To Friend Add Blog To Favorite
http://www.ketablog.ir/blogs/blog.php?code=133
ثبت نظر
برای ثبت نظر جدید در ارتباط با نوشته فرم زیر را کامل کنید.
وارد کردن مواردی که با علامت v مشخص شده‌اند الزامی است.
نام: v
Chage Language
پست الکترونیک:
سایت اینترنت:
نظر شما: v
 :artist:  :biggrin:  :bowl:  :cry:  :dizzy:  :mad:  :nono:  :pirate:  :sad:  :shocked:  :sick:  :smile:  :tongue:  :uhh:  :wacko:  :wink:  :yinyang:

نظر خصوصی
در صورت انتخاب این گزینه، نظر بصورت خصوصی ثبت خواهد شد و فقط توسط مدیر سایت قابل مشاهده خواهد بود.
تاییدیه: v
برای تایید اطلاعات فرم متن داخل تصویر را مجددا وارد نمایید.

 
نوشته‌های مرتبط

RSS 2.0

javied1364@gmail.com

امکانات
خبرنامه سایت
گزارش‌ها
مطالب سایت
نوشته ها: ۲۸۰
نظرات: ۹۸۳
دنبالکها: ۰
مشاهده صفحات
تعداد کل: ۲۵۸۹۹۵۶ صفحه
مشاهده امروز: ۸۴۹ صفحه
بیشترین مشاهده:
جمعه - ۴ فروردین ۱۳۹۶
تعداد: ۲۶۶۷۴ صفحه
بازدید همزمان
در حال حاضر: ۶ نفر
بیشترین بازدید همزمان:
چهارشنبه - ۱۷ شهریور ۱۳۹۵
تعداد: ۳۶۱ نفر
مراجعه به: